Kraj Izraela w czasach Biblijnych

Od Babilończyków do Bizantyjczyków

Od Podboju Muzułmańskiego do Krzyżowców

Od Starego do Nowego

Podróżny, przyjeżdżając do Izraela, wędruje poprzez historię: od owiewanych wiatrem zamków krzyżowców, po porty, gdzie zatrzymywali się na krótko marynarze, pielgrzymi i sławni podróżnicy, by wkrótce ruszyć dalej: od pustynnych krajobrazów, siedziby wędrownych plemion, na wpół zapomnianych armii i karawan kupców na wielbłądach po groby szejków z bielonymi kopułami, milczące klasztory i starożytne synagogi, zdobione barwnymi mozaikami.

Panstwo Izrael powstało na Ziemi Izraela, która, zgodnie z żydowską tradycją, została przyrzeczona ludowi Izraela. To tutaj narodził się Jezus, chrześcijański mesjasz i tutaj Mohamet, prorok muzułmański, wstąpił do nieba. Miejsce, gdzie spotykają się trzy kontynenty i dwa morza, kraj ten jest gmatwaniną kultur, obyczajów i tradycji, ponieważ był siedzibą wielu ludów, kultur i zmieniających się religii. Leżąc na skrzyżowaniu starożytnych szlaków handlowych, kraj ten był także świadkiem kolejnych fal armii zdobywców: Kananejczycy, Hebrajczycy, Babilończycy, Persowie, Grecy, Rzymianie, Arabowie, Krzyżowcy, Turcy otomańscy i Brytyjczycy przemieniali to miejsce w pole bitewne, sięgali po sławę, budowali fortyfikacje, zamki i królewskie pałace.

Osadnictwo i podbój – kraj Izraela w czasach biblijnych

Pierwszymi osadnikami w Izraelu i głównymi jego mieszkańcami aż do drugiego tysiąclecia p.n.e. były plemiona kananejskie. Już w tych wczesnych czasach kraj był miejscem spotkań rozmaitych kultur: Egiptu z południa, Asyrii, Mezopotamii i Azji Mniejszej z północy. W drugim tysiącleciu p.n.e. kilka plemion rozpoczęło inwazję na kraj, w tym Filistyni, którzy przybyli z nad morza Egejskiego i osiedlili się w południowej części równiny nadbrzeżnej oraz Hebrajczycy, którzy przybyli z Mezopotamii i osiedlili się w górach.

Hebrajczycy, znani jako Synowie Izraela, żyli zorganizowani w 12 plemion, które pod koniec drugiego tysiąclecia p.n.e. zjednoczyły się pod wodzą pierwszego króla Izraela, Szaula. Jego następca, Dawid, poszerzył granice kraju, a jego stolicą uczynił Jerozolimę, która do tego czasu była miastem Jebuzytów.

To tutaj jego syn, król Salomon, wybudował Świątynię z Arką Przymierza. Po śmierci Salomona królestwo podzieliło się na dwa. Dziesięć plemion północnych ustanowiło królestwo Izraela, a dwa pozostałe plemiona stworzyły królestwo Judei w Górach Jerozolimskich. W roku 721 p.n.e. Izrael zdobyli Asyryjczycy;

10 plemion zostało zesłanych na wygnanie i do dziś uważa się je za „zagubione plemiona”. Królestwo Judei zdobyli Babilończycy w roku 586 p.n.e. Zburzyli wówczas Świątynię, a Synowie Izraela udali się na pierwsze wygnanie do niewoli babilońskiej.

Pomiędzy imperiami – od Babilończyków do Bizantyjczyków

W roku 539 p.n.e. Babilon został zdobyty przez Persów, którzy pozwolili plemieniu Judy powrócić do Jerozolimy. Jerozolima, wówczas część imperium perskiego, została wzniesiona z ruin, wtedy też wybudowano Drugą Świątynię. W roku 333 p.n.e. Aleksander Wielki zdobył imperium perskie, wraz z Ziemią Izraela, a w roku 66 p.n.e. zdobył ją rzymski generał Pompejusz. Przez następne 200 lat krajem rządzili żydowscy królowie, a sam kraj był państwem wasalskim Rzymu. To były trudne czasy. W wyniku powstania żydowskiego w roku 70 n.e. została zburzona Świątynia, a po następnym powstaniu w roku 135 n.e. Żydzi zostali zesłani na wygnanie. Rzymianie zburzyli Jerozolimę aż po fundamenty, a na jej miejscu założono miasto rzymskie.

Jezus, chrześcijański mesjasz i założyciel chrześcijaństwa, urodził się, kiedy kraj znajdował się pod panowaniem rzymskim. Ale minęło następne 300 lat, póki chrześcijaństwo stało się legalne w imperium rzymskim, które następnie w swej wschodniej części stało się Bizancjum.

Wraz z tym, jak chrześcijaństwo zostało zalegalizowane i stało się religią oficjalną, rozwinęło się pojmowanie Ziemi Izraela jako Ziemi Świętej. Kraj stał się celem pielgrzymek i rozpoczęło się wielkie przedsięwzięcie budowlane, w wyniku którego w całym kraju zaczęły powstawać kościoły i klasztory. To w tym okresie zbudowana została część kościoła Grobu Świętego w Jerozolimie oraz kościoła Narodzenia w Betlejem. Pozostałości budowli z tego okresu można ujżeć w Owdat, Kafarnaum (Kfar Nachum), Hamat Gader i Latrun

Między Wschodem a Zachodem – od podboju muzułmańskiego do Krzyżowców

W roku 640 kraj został zdobyty przez muzułmańskiego kalifa Omara, od czego rozpoczął się w okres panowania muzułmańskiego. W tym tak ważnym dla całego regionu czasie otwarte zostały szlaki pomiędzy wschodem a zachodem: ze Wschodu do Europy zaczęły napływać towary, sztuka religijna oraz wiedza kulturowa i naukowa, co wzbogacało obie strony. Według tradycji muzułmańskiej prorok Mohamet wstąpił do nieba z Jerozolimy. W związku z tym Jerozolima uważana jest za trzecie z najświętszych miejsc islamu.

W pierwszych latach rządów arabskich umożliwiano chrześcijanom wstęp do Jerozolimy, ale skończyło się to w XI wieku. W wyniku tego zakazu papież Urban II wezwał do wyprawy krzyżowej, w celu wyzwolenia Jerozolimy spod rządów muzułmańskich.

Pierwsza wyprawa krzyżowa zakończyła się w roku 1099 zdobyciem Jerozolimy. W okresie panowania krzyżowców kraj stał się jednym z najważniejszych ośrodków handlowych, przez który przechodziły szlaki kupieckie łączące Chiny, Indie, Madagaskar i Afrykę z rynkami europejskimi. Miasta krzyżowców stały się punktem spotkań dla kupców muzułmańskich i chrześcijańskich kupców ormiańskich z ich europejskimi kontrahentami. Pozostałości tych miast można oglądać do dziś w Akko (Acre), Cezarei, Jerozolimie, Latrun oraz Kala’at Nimrod.

Epoka krzyżowców nie trwała długo. W roku 1187 ich armie zostały pokonane przez Saladyna w bitwie pod Karnei Hitin (Hattin). Krzyżowcy przegrali również kolejne bitwy, a ich ostateczna porażka z rąk Mameluków miała miejsce w roku 1201 w bitwie pod Acre. Od początku panowania Mameluków ekonomiczne i polityczne znaczenie kraju podupadło.

Zdobycie go przez Turków otomańskich w roku 1517 nie przyczyniło się do poprawy pozycji.

Ziemia Izraela stała się zaściankiem imperium otomańskiego i prócz nielicznych pielgrzymów trzech monoteistycznych religii, kontakty pomiędzy wschodem i zachodem znacznie osłabły.

Od starego do nowego – Mandat brytyjski i utworzenie panstwa Izrael

Punkt zwrotny w znaczeniu kraju nastąpił wraz z przybyciem tutaj Napoleona w 1799 roku. Kampania wschodnia Napoleona pokazała zachodowi strategiczną i ekonomiczną wagę kraju. Był to proces, który doprowadził do zwiększenia europejskiego zaangażowania w ten region. Utworzono nowe szlaki komunikacyjne i podróżnicze, oraz ustanowiono chrześcijańskie instytucje misyjne. Zaczęła się tutaj pojawiać większa ilość pielgrzymów, a Żydzi zaczęli imigrować do kraju.

Te oraz inne wydarzenia doprowadziły do wzrostu zainteresowania regionem – zainteresowania, którego szczyt nastąpił wraz z podbojem brytyjskim w 1918 roku i końcem I Wojny Światowej.

W roku 1948 zakończył się mandat brytyjski i powstało państwo Izrael. W Deklaracji Niepodległości założyciele państwa powiedzieli: „Państwo Izrael będzie otwarte dla imigracji Żydów i dla zejścia się z powrotem wygnańców ze wszystkich krajów rozproszenia. Państwo będzie promowało rozwój kraju dla korzyści wszystkich jego mieszkańców; będzie się opierało na założeniach wolności, sprawiedliwości i pokoju. Zagwarantuje pełną swobodę sumienia, wyznania, edukacji i kultury; będzie strzegło świętości i nienaruszalności świątyń i miejsc świętych wszystkich religii...”

Państwo Izrael, ustanowione w miejscu spotkań kontynentów, historii i kultur to prawdziwa mozaika kulturowa. W skład populacji Izraela wchodzą ludzie różnych wyznań i religii. Żyją tu muzułmańscy i chrześcijańscy Arabowie, Druzi, Beduini, Czerkiesi, Samarytanie oraz Żydzi z 70 krajów diaspory. Żydzi z Europy wschodniej i z Europy zachodniej, z Afryki północnej , z Azji, z Ameryki Północnej i Południowej.

Przybysze osiedlili się w całym kraju, min. na pustyni Negew, w Galilei i na równinie nadmorskiej, w moszawach, kibucach, wibrujących miastach i spokojnych wioskach, z wigorem angażując się w przemysł i handel, rolnictwo i badania naukowe. Wszystkie te kultury, narody i religie stworzyły barwny dywan tradycji, wyznań i obyczajów, który zawiera w sobie to co święte i to co świeckie, przeszłość i przyszłość, wschód i zachód.