Chociaż jest to siódmy dzień każdego tygodnia (licząc od niedzieli), a każdego roku jest ponad 50 takich dni, Szabat jest dniem świętym – a nawet jednym z najważniejszych świętych dni w judaizmie. Tak naprawdę, poza Dniem Pokuty (Jom Kippur), Szabat jest najświętszym dniem dla Żydów i jedynym wspomnianym w Dziesięciu Przykazaniach.

Przestrzeganie Szabatu zawsze było centralnym punktem żydowskiej egzystencji i doświadczenia, przynajmniej do czasu obecnie żyjących pokoleń. Znane powiedzenie głosi, że choć Żydzi pilnują Szabatu, to bardziej Szabat pilnuje ich.

Według starożytnej żydowskiej tradycji Szabat ma jasne powiązanie ze stworzeniem świata: siódmego dnia Bóg odpoczywał (siódmy dzień po hebrajsku nazywany jest właśnie „szabatem”), więc jest to święty dzień dla ludzi, podczas którego oni też mają odpoczywać po całotygodniowej, produktywnej pracy.

Idea Szabatu – dnia poświęconego na odpoczynek po pracy – jest jednym z istotnych przyczynków judaizmu do kultury światowej. Jest też podstawą koncepcji tygodnia, jako cyklicznej jednostki czasu. Żydowski Szabat posłużył za model dla ustanowienia świętego dnia chrześcijan (niedzieli  i muzułmanów (piątku).W żydowskim kalendarzu dni są liczone od zachodu słońca jednego dnia do zachodu słońca dnia kolejnego. Toteż Szabat zaczyna się w piątkowy wieczór (po hebrajsku nazywany Erev Shabbat) a kończy w sobotę wieczorem (hebrajska nazwa - Motsa’ei Shabbat). Dokładny czas rozpoczęcia  i zakończenia Szabatu jest określony z wyprzedzeniem i różni się w zależności od szerokości geograficznej i obowiązującej w niej strefie czasowej.

Zwyczajów związanych z Szabatem jest wiele i są one bardzo zróżnicowane. Po pierwsze i najważniejsze jest to dzień odpoczynku, podczas którego żadna praca nie jest dozwolona. Zgodnie  z żydowskim prawem zakazane są jakiekolwiek czynności związane z ogniem, co przekłada się na fakt, że religijni Żydzi w Szabat nie włączają ani nie wyłączają elektryczności, jak również nie podróżują. Wielu Żydów, którzy uważają się za tradycyjnych (i umiarkowanie religijnych) również częściowo unika podróżowania, korzystania z elektryczności czy wykonywania innej pracy. Wielu nie odbiera w ten dzień telefonów.

Dla religijnych Żydów Szabat jest dniem wypełnionym modlitwą, więc spędzają oni wiele godzin w synagodze. Część szabasowej modlitwy stanowi czytanie Tory (pierwszych pięciu ksiąg Starego Testamentu – Księgi Rodzaju, Wyjścia, Kapłańskiej, Liczb i Powtórzonego Prawa). Każdego tygodnia czytany jest w synagodze inny fragment Tory (Księgi Starego Testamentu). Nawiasem mówiąc, podział Tory na tygodniowe fragmenty jest oryginalną starożytną koncepcją – rozdziały pojawiły się później.

W ciągu roku, Szabat po Szabacie, cała Tora zostaje przeczytana. Zakończenie czytania następuje w dniu, który niekoniecznie musi wypadać w Szabat – ósmy dzień Święta Szałasów (zwany po hebrajsku Szmini Aceret) jest także świętem Radości Tory (po hebrajsku Simchat Tora). Ten dzień jest także tym, który wskazuje początek czytania Tory na nowo.

WAŻNE INFORMACJE

Wszystkie urzędy publiczne w Izraelu w Szabat są zamknięte, podobnie jak większość prywatnych firm. Transport publiczny ( pociągi i autobusy w większości miast) nie funkcjonują, a w wielu miejscach niełatwo jest znaleźć otwartą restaurację. Z drugiej strony radio i telewizja działają normalnie.

W rejonach, gdzie większość populacji jest świecka, tak jak w Tel Awiwie i otaczających go miastach, Szabat wyraża się głównie poprzez zmniejszoną aktywność przedsiębiorstw i transportu. W okolicach religijnych z kolei (włączając w to znaczne obszary Jerozolimy) można w pełni zobaczyć obchody Szabatu jako dnia świętego. Wiele ulic jest zamkniętych dla ruchu samochodowego i, aby przemieścić się z miejsca na miejsce, trzeba znaleźć objazdy.